Bijbelse onderwerpen
Wat zegt de Bijbel over genade?
Kort antwoord
Genade is in de Bijbel Gods onverdiende goedheid: Hij geeft wat mensen niet verdienen en ook niet kunnen verdienen. Het hart ervan is dat God zondaars redt door Jezus Christus: 'uit genade zijt gij zalig geworden door het geloof' (Efeziërs 2:8). Genade is geen vrijbrief om te blijven zondigen, maar een kracht die mensen verandert.
- Leestijd
- 5 minuten
- Bijbelteksten
- 7 teksten uit 6 boeken
- Bijgewerkt
Genade in het Oude Testament
Genade is geen uitvinding van het Nieuwe Testament. Het Oude Testament gebruikt twee woorden die in de Statenvertaling steeds terugkomen: chen, 'genade' of gunst, en chesed, 'goedertierenheid': trouwe verbondsliefde. Al vroeg wordt duidelijk dat God niet kiest op grond van verdienste.
- Genesis 6:5-8
“Maar Noach vond genade in de ogen des HEEREN.”
Het vers volgt direct op de beschrijving van een verdorven wereld. Er staat niet dat Noach genade verdiende, maar dat hij die vond. Wat hij daarna doet - de ark bouwen - is een antwoord op genade, geen voorwaarde ervoor.
- Deuteronomium 7:6-8
“Maar omdat de HEERE ulieden liefhad”
Israël wordt niet uitgekozen omdat het groot of beter was dan andere volken; het was juist 'het weinigste van alle volken'. De reden van Gods keuze ligt in Hem, niet in het volk.
- Exodus 34:6-7
“HEERE, HEERE, God, barmhartig en genadig, lankmoedig en groot van weldadigheid en waarheid”
Na de zonde met het gouden kalf maakt God Zich aan Mozes bekend. Deze woorden worden later telkens aangehaald (onder meer Psalm 103:8, Joël 2:13 en Jona 4:2) als samenvatting van wie God is.
Genade in het Nieuwe Testament
Het Griekse woord charis betekent gunst, geschenk. Paulus gebruikt het meer dan wie ook en opent en sluit vrijwel al zijn brieven ermee. Johannes vat de komst van Jezus samen als 'genade voor genade' (Johannes 1:16). En de misdadiger aan het kruis, die niets meer te bieden heeft, hoort: 'Heden zult gij met Mij in het paradijs zijn' (Lukas 23:43).
- Efeziërs 2:1-10
“Want uit genade zijt gij zalig geworden, door het geloof; en dat niet uit u, het is Gods gave”
Paulus begint bij de situatie zonder genade: zijn lezers waren dood 'door de misdaden en de zonden' (vers 1). Doden kunnen zichzelf niet opwekken. Genade is dus geen duwtje in de rug, maar nieuw leven dat God geeft - en niemand kan erover opscheppen.
- Romeinen 3:23-26
“En worden om niet gerechtvaardigd uit Zijn genade, door de verlossing, die in Christus Jezus is.”
'Om niet' betekent: gratis, als geschenk. Goedkoop is het niet: de verlossing heeft een prijs, en die betaalde Christus. Zo is God tegelijk rechtvaardig en Hij die rechtvaardigt (vers 26).
- Romeinen 6:1-4
“Zullen wij in de zonde blijven, opdat de genade te meerder worde? Dat zij verre.”
Paulus ziet het misverstand zelf aankomen. Wie genade ontvangen heeft, is met Christus gestorven en opgestaan tot een nieuw leven. Genade vergeeft niet alleen, ze verandert ook.
- 2 Corinthiërs 12:7-10
“Mijn genade is u genoeg; want Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht.”
Genade is niet alleen het begin van het christelijk leven, maar ook de kracht om vol te houden. Paulus wordt niet verlost van zijn 'scherpe doorn in het vlees', maar krijgt de belofte dat Gods genade genoeg is.
Wat de Bijbel niet zegt over genade
Genade betekent dat zonde er niet meer toe doet
Volgens Titus 2:11-12 'onderwijst' de genade ons juist om de goddeloosheid te verzaken en 'matig en rechtvaardig, en godzalig' te leven. Wie genade als excuus gebruikt, heeft haar niet begrepen.
Het Oude Testament gaat over wet, het Nieuwe over genade
Ook de tien geboden beginnen met genade: 'Ik ben de HEERE uw God, Die u uit Egypteland, uit het diensthuis, uitgeleid heb' (Exodus 20:2). God verloste Israël eerst en gaf daarna zijn geboden. En Jezus zegt dat Hij niet gekomen is om de wet te ontbinden, maar om haar te vervullen (Mattheüs 5:17).
Genade is voor echte zondaars, niet voor fatsoenlijke mensen
'Want zij hebben allen gezondigd' (Romeinen 3:23). Genade is geen extraatje voor wie diep gevallen is, maar wat iedereen nodig heeft. Wie dat inziet, wordt ook milder over anderen.
Leven uit genade: hoe doe je dat?
Leg je prestaties neer
Merk op waar je bij God (of bij mensen) iets probeert te verdienen. Zeg in gebed hardop dat je leeft van wat Hij geeft.
Lees een verhaal over genade
Lukas 15 (de verloren zoon), Lukas 19 (Zacheüs) of Handelingen 9 (Paulus). Let op wie steeds het initiatief neemt.
Geef genade door
Wie onverdiende goedheid heeft ontvangen, kan die aan anderen geven: een tweede kans, een kwijtgescholden schuld, geduld met iemand die het niet verdient.
Breng je zwakte bij God
Paulus leerde zijn zwakheid niet te verbergen. Breng waar je tekortschiet bij God en vraag om genade voor vandaag.
Veelgestelde vragen over genade
Wat is het verschil tussen genade en barmhartigheid?
Een veelgebruikte vuistregel: barmhartigheid is dat God je niet geeft wat je wél verdient (straf), genade is dat Hij je geeft wat je níet verdient (vergeving, leven). In de Bijbel liggen de woorden dicht bij elkaar en worden ze vaak samen genoemd, zoals in Exodus 34:6.
Wat betekent 'genade voor recht laten gaan' in de Bijbel?
In het dagelijks spraakgebruik betekent het: iemand de straf besparen die hij verdient. De Bijbel zegt meer: God laat het recht niet los, want Christus droeg de straf (Jesaja 53:5). Zo is God tegelijk rechtvaardig én genadig (Romeinen 3:26).
Is Gods genade voor iedereen?
Titus 2:11 zegt dat 'de zaligmakende genade Gods is verschenen aan alle mensen'. Het aanbod geldt iedereen, ongeacht zijn verleden. Wie die genade ontvangt, doet dat door geloof: door haar aan te nemen als een geschenk.
Lees de teksten zelf, in hun context
Met een gratis account lees je elk hoofdstuk in de Statenvertaling en andere vertalingen, met commentaar, grondtekst en je eigen notities ernaast.
Verder lezen
- Wat zegt de Bijbel over vergeving?Hoe God vergeeft, en wat vergeven wel en niet betekent tussen mensen.
- Wat zegt de Bijbel over geloof?Wat geloof is, hoe je het krijgt, en hoe geloof en werken samenhangen.
- Wat zegt de Bijbel over dankbaarheid?Wat 'dankt God in alles' betekent, en hoe je dankbaarheid oefent.
- Studie: Paulus - apostel van de volkenHoe Gods genade een vervolger tot apostel maakte.
- Studie: Noach - geloof en gehoorzaamheidVijf lessen over de man die 'genade vond in de ogen des HEEREN'.
- EfeziërsOver genade, nieuw leven en één gemeente van Joden en niet-Joden.
- RomeinenPaulus' uitgebreidste uitleg van zonde, genade en rechtvaardiging.
Bijbelcitaten uit de Statenvertaling (publiek domein). Verwijzingen volgen de versnummering van de Statenvertaling; in sommige andere vertalingen, vooral Engelse, wijkt de nummering van psalmverzen af.