Nieuwe Testament · boek 48 van 66
Galaten
Er is geen ander evangelie: vrijheid, niet opnieuw een juk.
- Genre
- Brief
- Omvang
- 6 hoofdstukken
- Kernverzen
- Galaten 2:20 · Galaten 3:28 · Galaten 5:1 · Galaten 5:22-23
Waar gaat Galaten over?
Galaten gaat over de vraag of heidense christenen de wet van Mozes moeten houden om bij Gods volk te horen. Paulus antwoordt fel dat een mens alleen door het geloof in Christus gerechtvaardigd wordt, en dat die vrijheid zich uit in liefde en een leven door de Geest.
Galaten is de enige brief van Paulus zonder dankzegging aan het begin. In plaats daarvan: 'ik verwonder mij dat gij zo haast wijkende van dengene die u in de genade van Christus geroepen heeft, overgebracht wordt tot een ander evangelie'. Er zijn leraren langsgekomen die eisen dat heidense gelovigen zich laten besnijden.
Paulus verdedigt eerst zijn eigen positie - inclusief het moment waarop hij Petrus in Antiochië publiek tegenging omdat die zich terugtrok van de tafel met heidenen. Daarna komt het argument: Abraham werd gerechtvaardigd door geloof, ruim vóór de wet er was. De wet was een tuchtmeester tot Christus, niet de weg naar God.
Het slot maakt duidelijk dat vrijheid geen losbandigheid is. 'Tot vrijheid zijt gij geroepen' staat vlak naast de opdracht elkaar door de liefde te dienen, en dan volgt de bekendste opsomming van de brief: de werken van het vlees tegenover de vrucht van de Geest.
Wie schreef Galaten?
Paulus. Hij noemt zichzelf als afzender en vertelt uitvoerig over zijn eigen roeping; zijn schrijverschap wordt vrijwel algemeen aanvaard.
De brief komt van Paulus en alle broeders die bij hem waren (1:2), en is gericht aan de gemeenten in Galatië. Aan het slot neemt Paulus zelf de pen ter hand (6:11). Hij herinnert zijn lezers eraan hoe hij bij hen kwam terwijl hij ziek was, en hoe hartelijk zij hem toen ontvingen, als een engel van God (4:13-14). Die persoonlijke band maakt zijn teleurstelling over hun ommezwaai des te groter.
Wanneer is Galaten geschreven?
Waarschijnlijk tussen 48 en 55 n.Chr. Wie aan de gemeenten in Zuid-Galatië denkt, dateert de brief vaak rond 48-49 n.Chr., vóór de vergadering in Jeruzalem; wie aan Noord-Galatië denkt, komt uit op het midden van de jaren vijftig.
Galatië was een Romeinse provincie in het huidige Turkije. Bij de zuidelijke visie gaat het om de steden Antiochië in Pisidië, Ikonium, Lystre en Derbe, waar Paulus en Barnabas op de eerste zendingsreis gemeenten stichtten (Handelingen 13-14). Kort na Paulus' vertrek kwamen er leraren die zeiden dat heidense gelovigen besneden moesten worden en de wet moesten houden. Daarmee lag de vraag op tafel wie eigenlijk bij Gods volk hoort, en op welke grond.
Opbouw van Galaten
Galaten 1-2Geen ander evangelie
Paulus spreekt een vloek uit over ieder die een ander evangelie brengt, al was het een engel uit de hemel. Hij toont aan dat hij zijn Evangelie niet van mensen heeft ontvangen, maar door openbaring van Jezus Christus. De apostelen in Jeruzalem erkenden zijn roeping, en toen Petrus in Antiochië toch terugschrok voor de maaltijd met heidenen, sprak Paulus hem daar openlijk op aan.
Galaten 3-4Geloof en wet
Hebben de Galaten de Geest ontvangen door werken van de wet of door de prediking van het geloof? Paulus wijst op Abraham, wiens geloof hem tot gerechtigheid gerekend werd, en op Christus, Die de vloek van de wet droeg door aan het hout te hangen. De wet kwam vierhonderddertig jaar later en kan de belofte niet ongedaan maken. Wie gelooft, is geen slaaf meer maar zoon en erfgenaam.
Galaten 5-6Vrijheid
Christus heeft ons vrijgemaakt, en daarom mogen de Galaten zich niet opnieuw onder een juk van slavernij laten brengen. Vrijheid is echter geen vrijbrief voor het vlees: wie door de Geest leeft, moet ook door de Geest wandelen. Paulus roept op wie struikelt met zachtmoedigheid terecht te brengen en goed te doen aan allen, vooral aan de huisgenoten des geloofs. Hij sluit af met roem in het kruis alleen.
Kernthema's in Galaten
Rechtvaardiging door het geloof alleen
In 2:16 staat de kern: een mens wordt niet gerechtvaardigd door te doen wat de wet vraagt, maar door te geloven in Jezus Christus. Paulus acht dit zo wezenlijk dat hij er zelfs Petrus op aanspreekt. Wie iets aan Christus toevoegt als voorwaarde, doet volgens hem de genade teniet (2:21; 5:4).
Zonen en erfgenamen
Toen de volheid van de tijd gekomen was, zond God Zijn Zoon, geboren uit een vrouw, om ons het zoonschap te geven (4:4-5). De Geest roept in onze harten: Abba, Vader. Zo hoort ieder die gelooft bij het nageslacht van Abraham, zonder onderscheid tussen Jood en Griek, slaaf en vrije, man en vrouw (3:28-29).
De vrucht van de Geest
Vrijheid in Christus leidt niet tot losbandigheid maar tot een nieuw leven. Paulus zet de werken van het vlees, zoals twist, nijd en dronkenschap, tegenover de negenvoudige vrucht van de Geest: liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, goedertierenheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en matigheid (5:22-23). Heel de wet wordt vervuld in het gebod de naaste lief te hebben als zichzelf (5:14).
Bekende gedeelten uit Galaten
Geen ander evangelie
Galaten 1Een ongewoon scherpe opening: wie een ander evangelie verkondigt dan het Evangelie van Christus, valt onder de vloek.
Met Christus gekruisigd
Galaten 2Paulus spreekt Petrus in Antiochië aan en schrijft: 'ik leef, doch niet meer ik, maar Christus leeft in mij' (2:20).
Abraham en de belofte
Galaten 3De rechtvaardige zal uit het geloof leven, en de wet was een tuchtmeester tot Christus.
Hagar en Sara
Galaten 4Een beeldspraak over twee vrouwen en twee verbonden: de slavin en de vrije, de Sinaï en het Jeruzalem dat boven is.
Staat in de vrijheid
Galaten 5Wandel door de Geest: de vrucht waartegen geen wet bestaat, tegenover de werken van het vlees.
Elkaars lasten dragen
Galaten 6Zo vervult u de wet van Christus; en wat de mens zaait, dat zal hij ook maaien.
Galaten in het geheel van de Bijbel
Galaten leunt zwaar op Genesis. Paulus citeert de belofte aan Abraham dat in hem alle volken gezegend zullen worden (3:8), wijst op zijn geloof uit Genesis 15:6, en gebruikt de geschiedenis van Hagar en Sara uit Genesis 16 en 21. Uit Habakuk 2:4 haalt hij dat de rechtvaardige uit het geloof zal leven, en uit Deuteronomium 21:23 de vloek over wie aan het hout hangt.
Romeinen werkt hetzelfde onderwerp later rustiger en uitvoeriger uit, en Handelingen 15 laat zien hoe de kerk als geheel de vraag van de besnijdenis beantwoordde. In de Reformatie was Galaten een van Luthers geliefdste brieven; hij schreef er een beroemd commentaar op.
Studievragen bij Galaten
Waarom gaat Paulus Petrus publiek tegen in 2:11-14? Wat stond er op het spel?
Welke rol geeft Paulus aan de wet in 3:19-25?
Waarom is 'vrucht' enkelvoud in 5:22 terwijl er negen dingen worden genoemd?
Galaten lezen
Lees Galaten in één keer; de brief lijkt in één adem geschreven. Let op Paulus' emoties: verbazing, boosheid, bezorgdheid en tederheid, als van een moeder in barensnood (4:19). Lees daarna Handelingen 15 en vergelijk hoe de vraag naar de besnijdenis daar besproken wordt. Neem hoofdstuk 3 langzaam door, met Genesis 12 en 15 ernaast.