Nieuwe Testament · boek 44 van 66
Handelingen
Van Jeruzalem tot Rome: hoe het evangelie de grenzen van Israël overschrijdt.
- Genre
- Geschiedenis
- Omvang
- 28 hoofdstukken
- Kernverzen
- Handelingen 1:8 · Handelingen 2:42 · Handelingen 4:12 · Handelingen 17:11
Waar gaat Handelingen over?
Handelingen gaat over hoe de opgestane Christus door de Heilige Geest Zijn kerk bouwt: van een kleine groep in Jeruzalem tot gemeenten in heel het Romeinse rijk. Petrus en Paulus zijn de hoofdpersonen, maar het boek laat vooral zien hoe het Woord zich verspreidt.
Handelingen is deel twee van Lukas' werk en vertelt hoe een groepje ontredderde Galileeërs binnen dertig jaar een beweging wordt die tot in Rome bekend is. De programmazin staat in 1:8: getuigen in Jeruzalem, in heel Judea en Samaria, en tot het uiterste der aarde - en precies zo is het boek geordend.
De eerste helft draait om Petrus en de gemeente in Jeruzalem: Pinksteren, het delen van bezit, de eerste conflicten, Stefanus die gestenigd wordt, en de doorbraak in hoofdstuk 10 wanneer Petrus het huis van de Romein Cornelius binnengaat en moet toegeven dat God geen aannemer des persoons is.
De tweede helft volgt Paulus op drie zendingsreizen door Klein-Azië en Griekenland. Het scharnier is de vergadering in Jeruzalem (hoofdstuk 15) waar wordt besloten dat heidenen geen Joden hoeven te worden om christen te zijn. Het boek eindigt open: Paulus in Rome, in huisarrest, verkondigend 'met alle vrijmoedigheid, onverhinderd'.
Wie schreef Handelingen?
Handelingen noemt zijn schrijver niet, maar is net als het evangelie naar Lukas gericht aan Theofilus. De vroege kerk schrijft beide boeken toe aan Lukas, de arts en reisgenoot van Paulus.
Op enkele plaatsen gaat het verhaal plotseling over van zij naar wij, bijvoorbeeld vanaf 16:10 en tijdens de reis naar Rome (27-28). Traditioneel worden deze wij-gedeelten gelezen als de momenten waarop de schrijver zelf met Paulus meereisde, wat goed bij Lukas past. Sommige critici zien er een literair stijlmiddel of een overgenomen reisverslag in. Dat de schrijver een nauwgezet historicus was, blijkt uit de vele kloppende details over plaatsen, titels en bestuurders.
Wanneer is Handelingen geschreven?
Waarschijnlijk tussen 62 en 90 n.Chr. Omdat het boek eindigt met Paulus die twee jaar in Rome gevangen zit, dateren veel uitleggers het rond 62 n.Chr.; anderen denken aan de jaren tachtig.
Het verhaal beslaat ongeveer dertig jaar, van de hemelvaart van Jezus tot Paulus' gevangenschap in Rome in het begin van de jaren zestig. Het speelt in het Romeinse rijk, met zijn wegen, havens, stadhouders en keizerlijk recht, dat het Evangelie zowel ruimte gaf als tegenwerkte. Lukas laat meermaals zien dat Romeinse bestuurders geen schuld in de christenen vinden, van Gallio in Korinthe tot Festus en koning Agrippa. Voor lezers die met wantrouwen te maken hadden, was dat een belangrijk getuigenis.
Opbouw van Handelingen
Handelingen 1-7Jeruzalem
Na veertig dagen vaart Jezus op en belooft Hij de kracht van de Heilige Geest. Met Pinksteren wordt die Geest uitgestort, preekt Petrus, en komen er op één dag ongeveer drieduizend mensen bij. De jonge gemeente deelt haar bezit, maar kent ook bedrog, bij Ananias en Saffira, en onenigheid over de verzorging van de weduwen. Het blok eindigt met de rede en de steniging van Stefanus.
Handelingen 8-12Judea en Samaria
De vervolging na Stefanus' dood verstrooit de gelovigen, en juist zo gaat het Woord verder. Filippus preekt in Samaria en doopt een Ethiopische kamerling. Saulus, de vervolger, wordt op weg naar Damascus door de opgestane Heere Zelf staande gehouden. Petrus leert in Joppe en Cesaréa dat God ook heidenen aanneemt, en in Antiochië worden de discipelen voor het eerst christenen genoemd.
Handelingen 13-20De zendingsreizen
Vanuit Antiochië worden Barnabas en Saulus uitgezonden, en Paulus trekt herhaaldelijk door Klein-Azië en Griekenland. Overal zie je een vergelijkbaar patroon: eerst de synagoge, daarna de heidenen, en dan bekering, tegenstand en een nieuwe gemeente. Tussendoor beslissen de apostelen en ouderlingen in Jeruzalem over de besnijdenis. In Athene spreekt Paulus op de Areopagus, en in Efeze blijft hij ongeveer drie jaar.
Handelingen 21-28Naar Rome
In Jeruzalem wordt Paulus in de tempel bijna gelyncht en door Romeinse soldaten ontzet. Er volgen jaren van gevangenschap in Cesaréa, verdedigingsredes voor Felix, Festus en koning Agrippa, en ten slotte het beroep op de keizer. De zeereis naar Rome eindigt in een schipbreuk bij het eiland Melite, waarbij niemand omkomt. In Rome ontvangt Paulus in zijn eigen gehuurde woning iedereen die hem wil horen.
Kernthema's in Handelingen
De Heilige Geest als drijvende kracht
Het boek zou ook de handelingen van de Heilige Geest kunnen heten. De Geest daalt neer met Pinksteren (2), maar ook in Samaria (8), bij Cornelius (10) en in Efeze (19). Hij zondert Barnabas en Saulus af voor het werk (13:2) en verhindert Paulus soms juist om ergens heen te gaan (16:6-7).
Het Woord groeit
Lukas vat het verhaal telkens samen met korte zinnen dat het woord van God wies en zich vermenigvuldigde (6:7; 12:24; 19:20). Niet de apostelen staan in het middelpunt, maar het Evangelie dat zijn weg vindt, dwars door gevangenissen, vervolging en schipbreuk heen.
Getuigen van de opgestane Heere
De apostelen noemen zich keer op keer getuigen van de opstanding (2:32; 3:15; 10:39-41). Hun preken draaien niet in de eerste plaats om moraal, maar om een gebeurtenis: God heeft Jezus, Die gekruisigd werd, opgewekt en tot een Heere en Christus gemaakt (2:36).
Bekende gedeelten uit Handelingen
Pinksteren
Handelingen 2De Geest wordt uitgestort, de apostelen spreken in andere talen, en Petrus preekt over de gekruisigde en opgestane Jezus.
De rede van Stefanus
Handelingen 7Een overzicht van Israëls geschiedenis dat uitloopt op de eerste martelaarsdood, met Saulus als toeschouwer.
De bekering van Saulus
Handelingen 9Een licht uit de hemel op de weg naar Damascus maakt van de vervolger een uitverkoren vat.
Petrus en Cornelius
Handelingen 10Een visioen van een laken met onreine dieren, en een Romeinse hoofdman die met zijn huis de Heilige Geest ontvangt.
Paulus in Athene
Handelingen 17Bij het altaar voor de onbekende God verkondigt Paulus de Schepper, Die niet verre is van een iegelijk van ons.
De schipbreuk
Handelingen 27Een storm van veertien dagen, een gevangene die de bemanning moed inspreekt, en een redding van alle opvarenden.
Handelingen in het geheel van de Bijbel
Handelingen is de brug tussen de evangeliën en de brieven. Het laat zien hoe de gemeenten ontstonden waaraan Paulus later schreef, in Filippi, Thessalonica, Korinthe en Efeze, en geeft zo de achtergrond waartegen je Romeinen tot en met Filémon leest. Tegelijk sluit het aan bij het Oude Testament: Petrus leest Pinksteren als de vervulling van Joël 2, en Jakobus ziet in de toetreding van heidenen het herstel van de vervallen tabernakel van David uit Amos 9.
Het boek eindigt niet met de dood van Paulus maar met een open deur: het Koninkrijk van God wordt vrijuit verkondigd. Daarmee wijst het voorbij zijn laatste bladzijde, naar een kerk die het getuigenis van Christus doorgeeft tot aan het uiterste der aarde.
Studievragen bij Handelingen
Hoe is het boek geordend volgens de belofte in 1:8? Zoek de scharnierpunten.
Wat verandert er in hoofdstuk 10-11 voor Petrus zelf, niet alleen voor Cornelius?
Welke besluiten neemt de vergadering in hoofdstuk 15, en op welke gronden?
Handelingen lezen
Houd bij het lezen een kaart van het oostelijke Middellandse Zeegebied bij de hand; Handelingen is een reisverhaal, en veel wordt pas duidelijk als je de afstanden ziet. Lees de preken in hoofdstuk 2, 13 en 17 naast elkaar en vergelijk hoe het Evangelie wordt gebracht aan Joden en aan heidenen. Lees bij elke nieuwe stad ook de brief die Paulus later aan die gemeente schreef.
De 28 hoofdstukken van Handelingen
- Handelingen 1
- Handelingen 2
- Handelingen 3
- Handelingen 4
- Handelingen 5
- Handelingen 6
- Handelingen 7
- Handelingen 8
- Handelingen 9
- Handelingen 10
- Handelingen 11
- Handelingen 12
- Handelingen 13
- Handelingen 14
- Handelingen 15
- Handelingen 16
- Handelingen 17
- Handelingen 18
- Handelingen 19
- Handelingen 20
- Handelingen 21
- Handelingen 22
- Handelingen 23
- Handelingen 24
- Handelingen 25
- Handelingen 26
- Handelingen 27
- Handelingen 28