Nieuwe Testament · boek 55 van 66
2 Timotheüs
Het laatste woord van een man die weet dat hij niet vrijkomt.
- Genre
- Brief
- Omvang
- 4 hoofdstukken
- Kernverzen
- 2 Timotheüs 1:7 · 2 Timotheüs 2:15 · 2 Timotheüs 3:16-17 · 2 Timotheüs 4:7
Waar gaat 2 Timotheüs over?
2 Timotheüs is de laatste brief van Paulus, geschreven in gevangenschap kort voor zijn dood. Hij spoort Timotheüs aan zich niet te schamen, trouw te blijven aan het Evangelie, te volharden in lijden en het Woord te prediken.
2 Timotheüs leest als een testament. Paulus zit opnieuw gevangen, en anders dan de vorige keer verwacht hij niet vrij te komen. Bijna iedereen heeft hem verlaten; alleen Lukas is bij hem. Hij vraagt Timotheüs te komen vóór de winter, en zijn mantel en de boeken mee te nemen.
De brief is één lange aansporing om vol te houden. Schaam je niet voor het getuigenis; lijd verdrukking als een goed krijgsknecht; houd vast wat je gehoord hebt. Er komen zware tijden, zegt hij, waarin mensen leraren zoeken naar hun eigen begeerten en hun oren laten strelen.
Twee gedeelten worden veel geciteerd. Het eerste is 3:16-17 over de Schrift die van God ingegeven is en nuttig tot lering, wederlegging, verbetering en onderwijzing. Het tweede is het slot: 'ik heb den goeden strijd gestreden, ik heb den loop geëindigd, ik heb het geloof behouden'.
Wie schreef 2 Timotheüs?
De brief presenteert zich als Paulus' afscheidsbrief (1:1; 4:6-8). De kerk heeft hem zo gelezen; net als bij de andere pastorale brieven twijfelen veel moderne wetenschappers aan het auteurschap van Paulus.
Juist deze brief staat vol persoonlijke details die moeilijk als verzonnen te lezen zijn: de reismantel die in Troas bij Karpus bleef, de boeken en perkamenten, Alexander de kopersmid, en de namen van wie hem verlieten en wie bleef (4:9-21). Daarom houden ook sommige uitleggers die aan 1 Timotheüs en Titus twijfelen, deze brief voor echt. Orthodox-protestantse uitleggers lezen alle drie de brieven als geschriften van Paulus.
Wanneer is 2 Timotheüs geschreven?
Waarschijnlijk rond 64-67 n.Chr., tijdens Paulus' tweede gevangenschap in Rome, kort voor zijn dood, volgens de overlevering onder keizer Nero. Wie aan een leerling denkt, dateert de brief later.
De omstandigheden zijn zwaarder dan tijdens de gevangenschap aan het eind van Handelingen, toen Paulus in een gehuurde woning bezoek kon ontvangen (Handelingen 28:30). Nu zit hij in banden als een kwaaddoener (2:9), stond bij zijn eerste verantwoording niemand hem bij (4:16) en verwacht hij dat het einde nabij is (4:6). Sinds de brand van Rome in 64 werden christenen daar vervolgd. Timotheüs was vermoedelijk nog in Efeze (vergelijk 1:18 en 4:19).
Opbouw van 2 Timotheüs
2 Timotheüs 1Schaam u niet
Paulus denkt dankbaar terug aan het geloof dat eerst in Timotheüs' grootmoeder Loïs en moeder Eunice woonde. Hij herinnert hem aan de genadegave die hij ontving en aan de geest van kracht, liefde en matigheid. Niet schamen voor het getuigenis, want Christus heeft de dood tenietgedaan. Tegenover Fygellus en Hermogenes, die zich afkeerden, staat Onesiforus, die Paulus in Rome ijverig opzocht.
2 Timotheüs 2Volhouden
Wat Timotheüs van Paulus gehoord heeft, moet hij toevertrouwen aan getrouwe mensen die ook anderen kunnen leren. Hij moet lijden als een soldaat, strijden volgens de regels als een sporter en geduldig werken als een boer, en gedenken dat Jezus Christus uit de doden is opgewekt. Het hoofdstuk bevat een getrouw woord over sterven en leven met Christus, en waarschuwt tegen woordenstrijd en ongoddelijk geklap.
2 Timotheüs 3Zware tijden
In de laatste dagen zullen mensen liefhebbers van zichzelf zijn, met een gedaante van godzaligheid zonder de kracht ervan. Tegenover hen stelt Paulus zijn eigen weg: leer, levenswijze, geduld en vervolgingen in Antiochië, Ikonium en Lystra. Timotheüs moet blijven bij wat hij van kinds af kent: de heilige Schriften, die wijs kunnen maken tot zaligheid door het geloof in Christus Jezus.
2 Timotheüs 4Testament
Met een plechtige opdracht roept Paulus Timotheüs op het Woord te prediken, tijdig en ontijdig, ook als mensen de gezonde leer niet meer verdragen. Paulus zelf wordt al als een drankoffer geofferd, maar de kroon der rechtvaardigheid ligt voor hem klaar. De brief eindigt met reisplannen, waarschuwingen en groeten, en met de zekerheid dat de Heere hem zal bewaren tot Zijn hemels Koninkrijk.
Kernthema's in 2 Timotheüs
Het pand bewaren
Paulus spreekt over het goede pand dat Timotheüs door de Heilige Geest moet bewaren (1:14): het Evangelie zoals het hem is overgeleverd. Dat pand moet doorgegeven worden aan getrouwe mensen (2:2). Zo ontstaat een keten van generaties, van Paulus via Timotheüs naar anderen, tot vandaag.
Lijden om het Evangelie
Lijden klinkt door de hele brief. Paulus lijdt zelf (1:12; 2:9) en vraagt Timotheüs verdrukking mee te dragen (2:3). 'Allen, die godzaliglijk willen leven in Christus Jezus, die zullen vervolgd worden' (3:12). Lijden is hier geen teken van falen, maar de gewone weg van wie Christus volgt.
De Schrift van God ingegeven
In 3:15-17 legt Paulus het fundament onder alles. De Schrift komt van God en maakt wijs tot zaligheid door het geloof in Christus. Zij dient om te onderwijzen en te corrigeren, zodat de mens van God tot alle goed werk toegerust is. Wat Timotheüs moet prediken, is daarom niet zijn eigen mening.
Bekende gedeelten uit 2 Timotheüs
Geen geest van vreesachtigheid
2 Timotheüs 1:7God gaf geen geest van angst, maar van kracht, liefde en matigheid: bemoediging voor een verlegen medewerker.
Drie beelden van volharding
2 Timotheüs 2:1-7De soldaat die zijn aanvoerder wil behagen, de sporter die volgens de regels strijdt, de boer die eerst werkt en dan oogst.
Het woord recht snijden
2 Timotheüs 2:15Een werker zonder reden tot schaamte, die het woord der waarheid zuiver en zorgvuldig uitlegt.
Van kinds af de Schriften
2 Timotheüs 3:14-17Wat Timotheüs van jongs af leerde, is Gods eigen woord en maakt wijs tot zaligheid door het geloof in Christus.
De goede strijd gestreden
2 Timotheüs 4:6-8Paulus kijkt terug op zijn leven en vooruit naar de kroon die de Heere hem, en allen die Zijn verschijning liefhebben, zal geven.
Verlaten, maar niet alleen
2 Timotheüs 4:16-18Iedereen liet Paulus in de steek bij zijn verdediging, maar de Heere stond hem bij en versterkte hem.
2 Timotheüs in het geheel van de Bijbel
Wie 2 Timotheüs leest, hoort de afscheidsrede van Paulus aan de oudsten van Efeze nagalmen (Handelingen 20:17-38): ook daar kijkt hij terug op zijn loop, waarschuwt hij voor wolven en draagt hij de gemeente over. Het is de laatste stem van Paulus in het Nieuwe Testament, en veel mensen uit Handelingen en de brieven komen nog één keer voorbij, zoals Lukas, Markus, Tychikus en Erastus.
Het testament sluit aan bij andere afscheidswoorden in de Schrift, zoals die van Mozes aan Jozua en van David aan Salomo: wees sterk en houd vast aan het woord van God. Het fundament is Jezus Christus, uit het zaad van David, opgewekt uit de doden (2:8), die de dood heeft tenietgedaan en het leven en de onverderfelijkheid aan het licht gebracht (1:10).
Studievragen bij 2 Timotheüs
Welke drie beelden gebruikt Paulus in 2:3-6, en wat zegt elk beeld over volhouden?
Wat zegt 3:16-17 over waartoe de Schrift nuttig is? Zet de vier woorden op een rij.
Welke persoonlijke details in hoofdstuk 4 laten zien hoe Paulus er op dat moment aan toe was?
2 Timotheüs lezen
Lees deze brief als een persoonlijke brief van een oude leraar aan zijn leerling, niet als handboek. Begin met 4:6-22, zodat je weet in welke situatie alles geschreven is, en lees dan vanaf het begin. Let op elke keer dat Paulus zegt 'gedenk' of 'blijf', en op de namen: wie liet hem gaan, en wie bleef trouw?