Oude Testament · boek 8 van 66
Ruth
Trouw in het klein bouwt aan een geschiedenis die veel groter is dan de betrokkenen zien.
- Genre
- Geschiedenis
- Omvang
- 4 hoofdstukken
- Kernverzen
- Ruth 1:16-17 · Ruth 2:12 · Ruth 3:9 · Ruth 4:17
Waar gaat Ruth over?
Ruth gaat over een Moabitische weduwe die haar schoonmoeder Naomi trouw blijft en met haar naar Bethlehem gaat. Daar trouwt ze met Boaz, die als losser voor hen zorgt, en ze wordt de overgrootmoeder van koning David.
Ruth speelt 'in de dagen als de richters richtten' - precies de tijd waarin volgens Richteren alles misging. En dan vertelt dit boekje van vier hoofdstukken over drie mensen die eenvoudigweg trouw zijn.
Naomi verliest in Moab haar man en beide zonen. Haar Moabitische schoondochter Ruth weigert terug te gaan naar haar eigen volk en spreekt de woorden die generaties lang bij huwelijken worden gelezen: 'uw volk is mijn volk, en uw God mijn God'. In Bethlehem raapt ze aren op het veld van Boaz, die als losser zijn verantwoordelijkheid neemt in plaats van hem te ontlopen.
Het slot laat zien waar dit allemaal op uitliep: Ruth wordt de overgrootmoeder van David, en daarmee staat een Moabitische in de stamboom van Jezus. Voor bijbelstudie is het een uitgelezen boek om in één zitting te lezen - kort genoeg om het geheel te overzien, rijk genoeg om er weken over te doen.
Wie schreef Ruth?
Het boek Ruth is anoniem. De joodse traditie (de Talmoed) noemt Samuël als schrijver, maar dat valt niet te bewijzen.
Het geslachtsregister aan het slot loopt tot David (4:17-22), dus de schrijver kende David al als belangrijke figuur. Omdat Samuël stierf voordat David koning werd, twijfelen velen aan de traditionele toeschrijving. De verteller legt ook een oud gebruik uit, het uittrekken van een schoen bij een overdracht (4:7), wat wijst op enige afstand tot de gebeurtenissen. Wie het boek ook schreef, deed het met grote vertelkunst: elk hoofdstuk is een zorgvuldig opgebouwde scène.
Wanneer is Ruth geschreven?
Het verhaal speelt in de tijd van de richters, rond de 12e of 11e eeuw v.Chr. Wanneer het boek op schrift kwam, weten we niet zeker; schattingen lopen van de regering van David tot de tijd na de ballingschap.
De eerste zin plaatst Ruth in de dagen toen de richters richtten, een tijd van afval en geweld. Tegen die achtergrond is het boek een verademing. Het verhaal speelt in de oogsttijd, van het begin van de gersteoogst tot het einde van de tarweoogst (1:22; 2:23), en daarom wordt het in de joodse traditie gelezen op het Wekenfeest. Sommige critici lezen het als een protest tegen het verbod op gemengde huwelijken in de tijd van Ezra, maar daar zegt de tekst zelf niets over.
Opbouw van Ruth
Ruth 1Verlies
Een hongersnood drijft Elimelech met Naomi en hun twee zonen naar Moab. Daar sterven de vader en beide zonen, die met Moabitische vrouwen waren getrouwd. Naomi besluit terug te keren naar Bethlehem. Orpa neemt afscheid, maar Ruth kleeft haar aan en zweert trouw tot in de dood. In Bethlehem wil Naomi niet meer bij haar naam genoemd worden: vol ging ze weg, leeg heeft de HEERE haar teruggebracht (1:21).
Ruth 2Het veld van Boaz
Ruth gaat aren lezen achter de maaiers, zoals de wet dat voor armen en vreemdelingen toestond. Bij geval, zegt de verteller met een knipoog, komt ze op het veld van Boaz, een familielid van Elimelech. Boaz heeft gehoord wat zij voor Naomi deed, beschermt haar en laat de maaiers extra halmen voor haar laten vallen. Naomi herkent Gods hand: deze man is een van hun lossers.
Ruth 3De dorsvloer
Naomi bedenkt een gewaagd plan. Ruth gaat 's nachts naar de dorsvloer, legt zich neer aan de voeten van Boaz en vraagt hem zijn vleugel over haar uit te spreiden, want hij is losser. Boaz prijst haar trouw en noemt haar een deugdelijke vrouw, maar er is een nader familielid dat eerst het recht heeft. Hij belooft de zaak snel te regelen.
Ruth 4De losser
In de poort van Bethlehem legt Boaz de zaak voor aan de nadere losser, in het bijzijn van tien oudsten. Die wil het land wel, maar niet de plicht om Ruth te trouwen en de naam van de overledene in stand te houden. Boaz neemt beide op zich. Ruth krijgt een zoon, Obed, en de vrouwen van Bethlehem zeggen dat Naomi een zoon geboren is.
Kernthema's in Ruth
Trouwe liefde
Het Hebreeuwse woord chesed, in de Statenvertaling vaak weergegeven met weldadigheid, is de sleutel van het boek. Naomi bidt om Gods weldadigheid voor haar schoondochters (1:8), en Boaz prijst Ruth omdat haar laatste weldadigheid nog groter is dan de eerste (3:10). Gods trouw werkt door in de trouw van gewone mensen.
De losser
Een losser was een familielid dat een verarmde verwant te hulp kwam, door land terug te kopen of de familienaam te bewaren (Leviticus 25:25; vergelijk Deuteronomium 25:5-10). Boaz doet vrijwillig meer dan hij verplicht is. Hij betaalt de prijs, zodat twee weduwen weer een toekomst hebben.
Gods verborgen leiding
God grijpt in Ruth nergens spectaculair in. Er zijn geen wonderen of visioenen, alleen een oogst, een akker en een gesprek in de poort. Toch zegt het boek dat de HEERE Zijn volk bezocht (1:6) en Ruth een zoon gaf (4:13). Achter het gewone blijkt een plan dat uitloopt op David.
Bekende gedeelten uit Ruth
Uw volk is mijn volk
Ruth 1:16-17Ruths belofte aan Naomi, een van de bekendste trouwbeloften uit de Bijbel.
Aren lezen op het veld
Ruth 2Ruth ontmoet Boaz, die haar bescherming biedt en extra graan voor haar laat liggen.
Breid dan uw vleugel uit
Ruth 3:9Ruths verzoek aan Boaz op de dorsvloer, met hetzelfde beeld van vleugels als in Boaz' zegen in 2:12.
De zaak in de poort
Ruth 4:1-12Boaz regelt de lossing voor getuigen, en de oudsten zegenen het huwelijk.
Het geslacht van David
Ruth 4:17-22Het boek eindigt met een stamboom van Perez tot David.
Ruth in het geheel van de Bijbel
In onze Bijbel staat Ruth tussen Richteren en Samuël, en daar hoort het ook qua inhoud: het verbindt de donkere tijd van de richters met de komst van koning David. In veel uitgaven van de Hebreeuwse Bijbel staat het bij de Geschriften, direct na Spreuken, dat eindigt met een lofdicht op de deugdelijke huisvrouw. Boaz noemt Ruth met datzelfde woord een deugdelijke vrouw (3:11).
Mattheüs noemt Ruth bij naam in het geslachtsregister van Jezus (Mattheüs 1:5), naast andere vrouwen van buiten Israël. Zo wordt al vroeg zichtbaar dat de Messias ook voor de volken komt. Boaz, die de prijs betaalt om te verlossen wat verloren was, is een van de mooiste voorafschaduwingen van de Losser die in Christus volkomen verschijnt.
Studievragen bij Ruth
Naomi noemt zich Mara, 'bitter'. Hoe verandert haar taal over God in de loop van het boek?
Wat houdt het lossersrecht in, en wat kost het Boaz om het uit te oefenen?
Wat betekent het dat een Moabitische in Mattheüs 1 in het geslachtsregister van Jezus staat?
Ruth lezen
Lees Ruth in één keer; het kost een kwartier. Lees het daarna nog eens per hoofdstuk en let op de plaatsen waar het zich afspeelt: Moab, de weg, het veld, de dorsvloer, de poort. Let ook op de zegenwensen, die in bijna elke ontmoeting terugkomen. Lees tot slot Richteren 19, dat ook in Bethlehem begint: dan valt op hoe anders het hier toegaat.