Nieuwe Testament · boek 63 van 66
2 Johannes
Liefhebben en tegelijk niet alles binnenlaten.
- Genre
- Brief
- Omvang
- 1 hoofdstuk
- Kernverzen
- 2 Johannes 1:6 · 2 Johannes 1:7 · 2 Johannes 1:10
Waar gaat 2 Johannes over?
2 Johannes gaat over twee dingen die bij elkaar horen: elkaar liefhebben en vasthouden aan de waarheid over Christus. De ouderling waarschuwt een gemeente om rondreizende leraars die ontkennen dat Jezus in het vlees kwam, niet te ontvangen.
2 Johannes past op één vel papyrus: dertien verzen, gericht aan 'de uitverkoren vrouw en haar kinderen' - vrijwel zeker een gemeente, niet een persoon.
Twee woorden dragen het briefje: waarheid en liefde, en ze staan niet tegenover elkaar. De liefde bestaat erin dat wij naar Zijn geboden wandelen; het gebod is dat wij elkaar liefhebben.
Dan komt de aanleiding. Er zijn rondreizende leraars die niet belijden dat Jezus Christus in het vlees gekomen is. In een tijd waarin gastvrijheid aan reizigers vanzelfsprekend was, is de instructie hard: neem hen niet in huis en groet hen niet. Wie het briefje bestudeert, moet die scherpte niet wegpoetsen maar wel plaatsen: het gaat om leraars die actief komen ontwrichten, niet om mensen die iets anders denken.
Wie schreef 2 Johannes?
De afzender noemt zichzelf 'de ouderling', zonder naam. De meeste vroege christelijke schrijvers dachten aan de apostel Johannes.
Dat hij zich eenvoudig de ouderling noemt, wijst op iemand die zo bekend was dat een naam overbodig was. Taal en thema's sluiten nauw aan bij 1 Johannes: waarheid, liefde, blijven, in het vlees gekomen. Omdat de brief zo kort en persoonlijk is, werd hij in de oude kerk wat trager algemeen erkend, maar uiteindelijk werd hij overal aanvaard als deel van de canon.
Wanneer is 2 Johannes geschreven?
Waarschijnlijk kort na 1 Johannes, aan het eind van de eerste eeuw. Beide brieven reageren op dezelfde dwaling over de menswording van Christus.
De uitverkoren vrouw wordt meestal uitgelegd als een gemeente en haar kinderen als de leden; de uitverkoren zuster aan het slot is dan de gemeente waar de ouderling zelf verblijft. Het Evangelie reisde in die tijd met rondtrekkende leraars, die bij gelovigen thuis onderdak vonden. Dat maakte de huisdeur tot een toegangspoort: wie een dwaalleraar opnam, gaf hem een podium in de gemeente die in dat huis samenkwam.
Opbouw van 2 Johannes
2 Johannes vers 1-3Groet in waarheid en liefde
De ouderling schrijft aan de uitverkoren vrouw en haar kinderen, die hij liefheeft in de waarheid, en niet hij alleen, maar allen die de waarheid kennen. De groet is voller dan gewoonlijk: genade, barmhartigheid en vrede van God de Vader en van de Heere Jezus Christus, de Zoon van de Vader, in waarheid en liefde.
2 Johannes vers 4-6Wandelen naar het gebod
Johannes is blij dat hij sommigen van haar kinderen in de waarheid heeft zien wandelen. Hij schrijft geen nieuw gebod, maar herhaalt wat er van het begin af was: dat wij elkaar liefhebben. En die liefde is concreet: wandelen naar Gods geboden. Zo houdt hij liefde en gehoorzaamheid in één zin bij elkaar.
2 Johannes vers 7-11Pas op voor misleiders
Er zijn veel verleiders de wereld in gegaan die niet belijden dat Jezus Christus in het vlees gekomen is. Wie niet blijft in de leer van Christus, heeft God niet. De lezers moeten waakzaam zijn om niet te verliezen waarvoor gewerkt is, en zulke leraars geen onderdak en geen groet geven, omdat ze anders deel krijgen aan hun boze werken.
2 Johannes vers 12-13Liever persoonlijk
Veel meer wil de ouderling niet aan papier en inkt toevertrouwen. Hij hoopt te komen en mondeling met hen te spreken, zodat de blijdschap volkomen wordt. De brief eindigt met groeten van de kinderen van de uitverkoren zuster.
Kernthema's in 2 Johannes
Waarheid en liefde samen
Het woord waarheid staat vijf keer in de eerste vier verzen. Liefde zonder waarheid wordt vaag, waarheid zonder liefde wordt hard. Johannes houdt ze bij elkaar: hij heeft de gemeente lief in de waarheid (vers 1), en liefde betekent wandelen naar Gods geboden (vers 6).
De leer van Christus
Het gaat om de kern: 'dat Jezus Christus in het vlees gekomen is' (vers 7). Wie daar voorbij wil en niet blijft in de leer van Christus, heeft God niet (vers 9). Groei in het geloof is dieper wortelen in Christus, niet verder van Hem weglopen onder het mom van vooruitgang.
Waakzame gastvrijheid
Christenen waren gastvrij voor reizende broeders, maar deze brief laat zien dat gastvrijheid ook een grens kent. De instructie van vers 10-11 geldt leraars die een andere Christus verkondigen, niet elke vreemdeling of andersdenkende. Ze beschermt een gemeente die in een woonhuis samenkomt.
Bekende gedeelten uit 2 Johannes
Liefhebben in de waarheid
2 Johannes 1:1-3Een groet waarin waarheid en liefde samen de toon zetten voor de rest van de brief.
Het gebod van het begin
2 Johannes 1:5-6Geen nieuwe regel, maar de oude opdracht om elkaar lief te hebben, uitgewerkt als wandelen naar Gods geboden.
Blijven in de leer van Christus
2 Johannes 1:7-9De toets van de menswording, en de waarschuwing om niet kwijt te raken wat al bereikt is.
De deur dichthouden
2 Johannes 1:10-11Het moeilijkste deel van de brief: geen onderdak en geen groet voor wie de leer van Christus niet brengt.
2 Johannes in het geheel van de Bijbel
Met dertien verzen is 2 Johannes nauwelijks langer dan een ansichtkaart, maar het vat de boodschap van 1 Johannes samen in een concrete situatie. Waar 1 Johannes de toetsen uitlegt, past deze brief ze toe op de vraag wie je binnenlaat. Samen met 3 Johannes laat hij zien dat gastvrijheid zowel ruimhartig als waakzaam moet zijn.
De nadruk op de menswording verbindt de brief met Johannes 1:14: het Woord is vlees geworden. Paulus waarschuwt op vergelijkbare wijze voor een ander evangelie (Galaten 1:8-9), en Jezus Zelf zei dat er valse profeten zouden opstaan (Mattheüs 24:11). Christus staat centraal als de Zoon van de Vader, Die werkelijk mens werd; buiten Hem is er geen gemeenschap met God.
Studievragen bij 2 Johannes
Hoe verhouden waarheid en liefde zich in dit briefje?
Wat is de dwaling waar het om gaat, en waarom is die zo ernstig?
Hoe zou je vers 10 verantwoord toepassen zonder het te misbruiken?
2 Johannes lezen
Lees 2 Johannes eerst naast 1 Johannes 4:1-6, waar dezelfde toets uitgebreider staat. Lees de brief daarna samen met 3 Johannes: de een sluit de deur voor misleiders, de ander opent haar voor ware broeders. Vraag je bij vers 10 af welke deuren wij vandaag hebben, zoals een podium, een platform of een kring, en wie we daar toegang geven.