Nieuwe Testament · boek 62 van 66
1 Johannes
God is licht, God is liefde - en daaraan is te toetsen wat echt is.
- Genre
- Brief
- Omvang
- 5 hoofdstukken
- Kernverzen
- 1 Johannes 1:9 · 1 Johannes 3:18 · 1 Johannes 4:8 · 1 Johannes 5:13
Waar gaat 1 Johannes over?
1 Johannes gaat over de zekerheid van het geloof: hoe je weet dat je God kent en het eeuwige leven hebt. De brief toetst dat aan de belijdenis over Jezus, aan gehoorzaamheid en aan liefde voor elkaar.
1 Johannes heeft geen adres, geen groet en geen naam - het leest als een rondzendbrief. De aanleiding is een scheuring: mensen zijn uit de gemeenschap weggegaan, en de achterblijvers zijn onzeker geworden over de vraag wie er nu eigenlijk gelijk heeft.
De schrijver geeft daarom toetsen, die hij in kringen steeds opnieuw langsloopt. Een leerstellige toets: erkent iemand dat Jezus Christus in het vlees gekomen is? Een morele toets: doet iemand de geboden? En een relationele toets: heeft iemand zijn broeder lief? Wie zegt dat hij God liefheeft en zijn broeder haat, is een leugenaar.
De toon is streng en tegelijk buitengewoon warm. 'Kinderkens' staat er telkens. En twee keer schrijft hij de zin waar de hele brief op rust: God is liefde. Het slot geeft de bedoeling: dit is geschreven opdat u weet dat u het eeuwige leven hebt.
Wie schreef 1 Johannes?
De brief noemt geen schrijver. De vroege kerk schreef hem eenstemmig toe aan de apostel Johannes, dezelfde als van het vierde evangelie.
De schrijver spreekt als ooggetuige: over wat hij gehoord heeft, met eigen ogen gezien en met zijn handen getast (1:1). Woorden als licht, leven, waarheid, blijven en liefde verbinden de brief nauw met het Johannesevangelie. Sommige onderzoekers denken aan een leerling uit de kring rond Johannes, maar de oudste getuigen, zoals Ireneüs, noemen de apostel zelf.
Wanneer is 1 Johannes geschreven?
Waarschijnlijk tussen 85 en 100 n.Chr., in de laatste jaren van Johannes, die volgens de overlevering toen in Efeze woonde.
De brief was vermoedelijk bedoeld voor een groep gemeenten in de provincie Asia. Daar waren mensen weggegaan die beweerden God te kennen, maar ontkenden dat Jezus de Christus is, in het vlees gekomen (2:19, 22; 4:2-3). Hun denken lijkt verwant aan wat later gnosticisme heette: een neerzien op het lichamelijke en op gewone gehoorzaamheid. De achterblijvers moesten opnieuw vaste grond onder de voeten krijgen.
Opbouw van 1 Johannes
1 Johannes 1-2Wandelen in het licht
Johannes begint bij wat hij zelf gezien en getast heeft: het Woord des levens. Omdat God licht is, kan wie in de duisternis wandelt niet zeggen dat hij gemeenschap met Hem heeft. Wie zijn zonden belijdt, vindt vergeving, en wie zondigt, heeft een Voorspraak bij de Vader. Daarna waarschuwt hij tegen liefde voor de wereld en tegen de antichristen die uit de gemeente zijn weggegaan.
1 Johannes 3Kinderen van God
'Ziet, hoe grote liefde ons de Vader gegeven heeft, namelijk dat wij kinderen Gods genaamd zouden worden' (3:1). Wat we zullen zijn, is nog niet geopenbaard, maar we zullen Hem gelijk zijn. Wie uit God geboren is, blijft niet in de zonde leven. De liefde kreeg haar maat toen Christus Zijn leven voor ons gaf, en daarom hebben ook wij elkaar lief, niet met woorden alleen, maar met de daad.
1 Johannes 4God is liefde
Niet elke geest is te vertrouwen; de toets is de belijdenis dat Jezus Christus in het vlees gekomen is. Daarna volgt het bekendste gedeelte van de brief. God toonde Zijn liefde door Zijn eniggeboren Zoon te zenden als verzoening voor onze zonden. 'Wij hebben Hem lief, omdat Hij ons eerst liefgehad heeft' (4:19), en in volmaakte liefde is geen plaats voor angst.
1 Johannes 5Zekerheid
Wie gelooft dat Jezus de Christus is, is uit God geboren, en dat geloof is de overwinning die de wereld overwint. God Zelf getuigt van Zijn Zoon, en wie de Zoon heeft, heeft het leven. Johannes eindigt met vrijmoedigheid in het gebed, met de zekerheid dat de Zoon van God gekomen is, en met een verrassend korte laatste oproep: 'Kinderkens, bewaart uzelven van de afgoden' (5:21).
Kernthema's in 1 Johannes
Licht en waarheid
God is licht, en in Hem is helemaal geen duisternis (1:5). Daarom horen belijden en leven bij elkaar: wie zegt in het licht te zijn en zijn broeder haat, is nog in de duisternis (2:9). Wie de waarheid kent, laat dat zien in zijn wandel (1:6-7).
Liefde die van God komt
Twee keer staat er dat God liefde is (4:8, 16). Die liefde is niet in de eerste plaats ons gevoel, maar Gods daad: Hij zond Zijn Zoon als verzoening voor onze zonden (4:10). Wie dat ontvangen heeft, kan niet anders dan de ander liefhebben, ook concreet met wat hij bezit (3:17).
Zekerheid van het eeuwige leven
Johannes wil niet dat gelovigen in twijfel blijven hangen; hij schrijft opdat zij weten dat zij het eeuwige leven hebben (5:13). Die zekerheid rust niet op gevoel, maar op het getuigenis van God over Zijn Zoon (5:11-12) en op de Voorspraak die voor ons pleit (2:1-2).
Bekende gedeelten uit 1 Johannes
Belijden en vergeving
1 Johannes 1:5-10God is licht, en wie zijn zonden belijdt, mag weten dat Hij getrouw en rechtvaardig is om te vergeven.
De Voorspraak
1 Johannes 2:1-2Jezus Christus, de Rechtvaardige, pleit voor wie gezondigd heeft, en is de verzoening voor de zonden van de hele wereld.
Kinderen van God
1 Johannes 3:1-3Verwondering over de liefde van de Vader, en de hoop dat wij Hem eens zullen zien zoals Hij is.
God is liefde
1 Johannes 4:7-21Het hart van de brief: Gods liefde in de zending van de Zoon, en een liefde die geen ruimte laat voor angst.
Wie de Zoon heeft
1 Johannes 5:11-13Het eeuwige leven is in de Zoon, en de brief is geschreven opdat gelovigen dat zeker mogen weten.
1 Johannes in het geheel van de Bijbel
1 Johannes is de begeleidende brief bij het Johannesevangelie. Het evangelie is geschreven opdat men gelooft dat Jezus de Christus is (Johannes 20:31); de brief opdat wie gelooft, weet dat hij het leven heeft. Ook de opening klinkt als de proloog van het evangelie: wat van den beginne was.
Het gebod om elkaar lief te hebben noemt Johannes oud en nieuw tegelijk (2:7-8): oud, want de naastenliefde staat al in Leviticus 19:18; nieuw, omdat Jezus het gaf als Zijn gebod (Johannes 13:34). Kaïn dient als voorbeeld van haat (3:12). Christus staat centraal als het Woord des levens, de Voorspraak en de verzoening, en als de Zoon van God Die in het vlees gekomen is.
Studievragen bij 1 Johannes
Welke drie toetsen gebruikt Johannes, en waar komen ze telkens terug?
Wat betekent 'God is liefde' in het licht van 4:9-10, waar hij het uitlegt?
Hoe verhoudt 1:8 ('indien wij zeggen dat wij geen zonde hebben') zich tot 3:9?
1 Johannes lezen
Lees 1 Johannes niet als een rechte lijn, maar als een spiraal: dezelfde toetsen komen steeds terug, telkens een slag dieper. Geef leer, gehoorzaamheid en liefde elk een eigen kleur en markeer ze. Lees daarna 5:13 en vraag je af hoe de brief die zekerheid opbouwt. Wie twijfelt aan zijn geloof, vindt hier geen dreiging maar vaste grond.