BijbelStudieBijbelStudie

Oude Testament · boek 12 van 66

2 Koningen

Twee koninkrijken lopen, ondanks waarschuwing na waarschuwing, op ballingschap uit.

Genre
Geschiedenis
Omvang
25 hoofdstukken
Kernverzen
2 Koningen 2:9 · 2 Koningen 5:14 · 2 Koningen 17:7 · 2 Koningen 22:8

Waar gaat 2 Koningen over?

2 Koningen gaat over de laatste eeuwen van de koninkrijken Israël en Juda: de wonderen van Elisa, de val van Samaria in 722 v.Chr., de hervormingen van Hizkia en Josia, en de verwoesting van Jeruzalem door Babel.

2 Koningen zet in waar 1 Koningen ophield: Elia wordt in een storm opgenomen, Elisa vraagt om een dubbel deel van zijn geest en krijgt het. De eerste hoofdstukken staan vol wonderen die opvallend vaak buitenstaanders en armen betreffen - een weduwe met een oliekruik, een Syrische legeroverste met melaatsheid.

Daarna wordt het boek een aftelling. Het noordrijk gaat door met de zonde van Jerobeam en valt in 722 v.Chr. aan Assyrië; de bevolking wordt gedeporteerd. Juda houdt het langer vol en kent twee opmerkelijke hervormers: Hizkia, die de belegering van Jeruzalem overleeft, en Josia, die bij een tempelrestauratie het wetboek terugvindt en het volk erop wijst.

Ook dat is niet genoeg. In 586 v.Chr. neemt Nebukadnezar Jeruzalem in, verbrandt de tempel en voert het volk weg. Het boek eindigt met een minieme lichtstraal: koning Jojachin mag in Babel aan de tafel van de koning eten. De lijn van David is dun geworden, maar niet afgesneden.

Wie schreef 2 Koningen?

Ook 2 Koningen noemt geen schrijver; het vormde oorspronkelijk één boek met 1 Koningen. De joodse traditie wijst Jeremia aan, anderen denken aan een onbekende profetische geschiedschrijver uit de ballingschap.

De grote overeenkomst tussen 2 Koningen 24-25 en Jeremia 52 laat zien hoe dicht het boek bij de kring van Jeremia staat. Tegelijk verwijst de schrijver telkens naar oudere bronnen, zoals de kronieken van de koningen van Juda, en neemt hij uitgebreide verhalen over profeten op. Het resultaat is geschiedschrijving met een profetische blik: niet wie militair won, maar hoe koningen met het woord van God omgingen, bepaalt de afloop.

Wanneer is 2 Koningen geschreven?

2 Koningen werd afgerond tijdens de ballingschap: de laatste gebeurtenis die het noemt, is de vrijlating van Jojachin rond 561 v.Chr. Het boek beslaat ongeveer de periode van 850 tot 561 v.Chr.

De lezers zaten in Babel of tussen de puinhopen van Juda. Ze vroegen zich af of God hen had verlaten, of dat Hij machteloos was tegenover de goden van Babel. 2 Koningen geeft een ander antwoord: het oordeel kwam van de HEERE Zelf, na eeuwen van waarschuwingen door Zijn knechten de profeten (17:13). Wie dat erkent, ziet ook de lichtstraal aan het slot: de lijn van David leeft nog, aan de tafel van de koning van Babel.

Opbouw van 2 Koningen

  1. 2 Koningen 1-8Elisa

    Elia wordt in een storm opgenomen en Elisa raapt zijn mantel op. Wat volgt is een reeks wonderen, vaak klein en huiselijk: water dat gezond wordt, een oliekruik die blijft vloeien, een zoon voor een vrouw uit Sunem, giftige soep die eetbaar wordt. Het bekendst is Naäman, de Syrische legeroverste die zich zevenmaal in de Jordaan moet onderdompelen. In hoofdstuk 6 en 7 redt God het belegerde Samaria op een manier die niemand voor mogelijk hield.

  2. 2 Koningen 9-17Het einde van Israël

    In opdracht van Elisa wordt Jehu tot koning gezalfd. Hij roeit het huis van Achab en de Baälsdienst bloedig uit, maar laat de kalveren van Jerobeam staan. In Juda grijpt Athalia de macht; de kleine Joas wordt in de tempel verborgen en later gekroond. Daarna volgen de laatste koningen van het noorden elkaar snel op, tot Assyrië Samaria inneemt. Hoofdstuk 17 legt uitvoerig uit waarom dat gebeurde.

  3. 2 Koningen 18-20Hizkia

    Hizkia vertrouwt op de HEERE zoals geen koning van Juda voor of na hem (18:5). Hij verbrijzelt zelfs de koperen slang van Mozes, die een voorwerp van verering was geworden. Als Sanherib Jeruzalem bedreigt, legt Hizkia de dreigbrief open voor de HEERE, en Jesaja brengt het antwoord: de Assyriër zal de stad niet binnenkomen. Het blok eindigt met Hizkia's genezing en een onverstandig bezoek van gezanten uit Babel.

  4. 2 Koningen 21-25Het einde van Juda

    Manasse regeert vijfenvijftig jaar en maakt Juda erger dan de volken die voor Israël verdreven werden. Zijn kleinzoon Josia laat bij het herstel van de tempel het wetboek terugvinden, scheurt zijn kleren en voert de grondigste hervorming uit die Juda gekend heeft. Toch komt het oordeel. Nebukadnezar belegert Jeruzalem, voert koningen en volk weg en verbrandt de tempel. Het slot noemt de genade die Jojachin in Babel ontvangt.

Kernthema's in 2 Koningen

Het woord van de HEERE gaat in vervulling

Telkens noteert de schrijver dat iets gebeurde naar het woord van de HEERE, gesproken door een profeet. De aankondigingen van Elisa komen uit, en ook de oordeelswoorden over het huis van Achab en over Jeruzalem (10:10; 24:2). Gods woord blijkt de werkelijke drijvende kracht achter de geschiedenis.

Gods geduld en Zijn oordeel

Het oordeel komt niet plotseling. Eeuwenlang stuurt God profeten, en koningen die zich verootmoedigen krijgen uitstel, zoals Josia (22:18-20). Maar geduld is geen onverschilligheid. De verantwoording in 17:7-23 laat zien dat de ballingschap het gevolg was van een lange, bewuste keuze tegen de HEERE.

Genade voor buitenstaanders

Opvallend veel wonderen gaan naar mensen aan de rand: een arme profetenweduwe, een vrouw uit Sunem, een Syrische vijand met melaatsheid, en vier melaatsen die als eersten het goede nieuws ontdekken (hoofdstuk 7). Naämans belijdenis dat er op de hele aarde geen God is dan in Israël (5:15) is een hoogtepunt van het boek.

Bekende gedeelten uit 2 Koningen

  • Elia's hemelvaart

    2 Koningen 2

    Een vurige wagen, een storm, en Elisa die om een dubbel deel van de geest van zijn meester vraagt.

  • Naäman de Syriër

    2 Koningen 5

    Een machtige legeroverste leert dat genezing niet te koop is en niet op zijn eigen voorwaarden komt.

  • Vurige paarden rondom Elisa

    2 Koningen 6

    Een angstige knecht ziet alleen het vijandelijke leger, tot zijn ogen geopend worden voor wie er met hen zijn.

  • De val van Samaria

    2 Koningen 17

    Het noordrijk wordt weggevoerd naar Assyrië, gevolgd door een lange verantwoording van de reden.

  • Hizkia's gebed

    2 Koningen 19

    Een dreigbrief van Sanherib, opengelegd voor de HEERE in de tempel, en een nacht waarin het Assyrische leger wordt verslagen.

  • Josia en het wetboek

    2 Koningen 22-23

    Een vergeten boek wordt teruggevonden en zet een jonge koning en een heel volk in beweging.

2 Koningen in het geheel van de Bijbel

2 Koningen is de tijdlijn onder veel profetenboeken. Amos en Hosea preken in de jaren vóór de val van Samaria, Jesaja staat naast Hizkia, en Jeremia maakt de laatste koningen van Juda mee. Het einde van het boek wordt opgepakt in Kronieken, Ezra en Nehemia.

In het Nieuwe Testament wijst Jezus op Naäman als bewijs dat Gods genade ook heidenen bereikt (Lukas 4:27). Johannes de Doper komt in de geest en de kracht van Elia (Lukas 1:17). En de dunne lijn van David waarmee het boek eindigt, loopt door in het geslachtsregister van Mattheüs 1, waar Jechonia, dat is Jojachin, staat tussen de wegvoering naar Babel en de geboorte van Christus.

Studievragen bij 2 Koningen

  1. Wat is de vaste maatstaf waarmee het boek koningen beoordeelt? Zoek de terugkerende formule.

  2. Waarom besteedt 17:7-23 zoveel ruimte aan de uitleg van de val van Samaria?

  3. Josia's hervorming is grondig en toch keert het oordeel niet. Wat zegt 23:26-27 daarover?

2 Koningen lezen

Lees de hoofdstukken 1 tot en met 8 als een bundel verhalen over Elisa, en houd vanaf hoofdstuk 9 een eenvoudig schema bij met twee kolommen: koningen van Israël en koningen van Juda. Zo raak je niet verdwaald in de namen, zeker niet als in beide rijken een Joram en een Ahazia regeren. Lees bij de hoofdstukken 18 tot en met 20 ook Jesaja 36 tot en met 39.

De 25 hoofdstukken van 2 Koningen

  1. 2 Koningen 1
  2. 2 Koningen 2
  3. 2 Koningen 3
  4. 2 Koningen 4
  5. 2 Koningen 5
  6. 2 Koningen 6
  7. 2 Koningen 7
  8. 2 Koningen 8
  9. 2 Koningen 9
  10. 2 Koningen 10
  11. 2 Koningen 11
  12. 2 Koningen 12
  13. 2 Koningen 13
  14. 2 Koningen 14
  15. 2 Koningen 15
  16. 2 Koningen 16
  17. 2 Koningen 17
  18. 2 Koningen 18
  19. 2 Koningen 19
  20. 2 Koningen 20
  21. 2 Koningen 21
  22. 2 Koningen 22
  23. 2 Koningen 23
  24. 2 Koningen 24
  25. 2 Koningen 25
Begin bij 2 Koningen 12 Koningen bestuderen

Of bestudeer alleen 2 Koningen 1

Lees verder na 2 Koningen

1 KoningenHet begin van het verhaal: Salomo, de scheuring en de profeet Elia.JesajaDe profeet naast koning Hizkia, met hetzelfde verslag van Sanheribs belegering.KlaagliederenDe rouw om Jeruzalem na de verwoesting waarmee 2 Koningen eindigt.Alle 66 bijbelboekenHet overzicht van Genesis tot Openbaring.